Σύνθετα ρήματα και εσωτερική αύξηση
ανέφερα, παρέδωσα, συνέβη· και τα λαϊκά προθήματα ξανα-, παρα-.
Πολλά λόγια ρήματα είναι σύνθετα με αρχαία πρόθεση (ανα-, απο-, δια-, εκ-, κατα-, παρα-, συν-, υπο-). Στον αόριστο, όταν ο τόνος πέφτει στη θέση της αύξησης, η αύξηση ε- μπαίνει ανάμεσα στην πρόθεση και το ρήμα:
| Ενεστώτας | Αόριστος |
|---|---|
| αναφέρω | ανέφερα |
| παραδίνω | παρέδωσα |
| συμβαίνει | συνέβη |
| υπάρχει | υπήρξε |
| εκπλήσσω | εξέπληξα |
| καταλαβαίνω | κατάλαβα (χωρίς αύξηση, καθημερινό) |
Στον πληθυντικό, όπου ο τόνος κατεβαίνει, η αύξηση συνήθως φεύγει: αναφέραμε, παραδώσαμε.
Λαϊκά προθήματα
- ξανα- = πάλι: ξαναβλέπω, ξαναρχίζω
- παρα- = υπερβολικά: παρατρώω, παρακοιμάμαι
- ξε- = αντίθετη ενέργεια: ξεκλειδώνω, ξεντύνομαι
- Τι συνέβη χθες το βράδυ;εσωτερική αύξηση
- Ξαναδιάβασα το γράμμα τρεις φορές.πρόθημα ξανα-
Test yourself
-
Αόριστος του «αναφέρω» (εγώ):
Show answer
ανέφερα -
Αόριστος του «συμβαίνει»:
Show answer
συνέβη -
Αόριστος του «παραδίνω» (εμείς):
Show answer
παραδώσαμε -
Τι σημαίνει «παρατρώω»;
Show answer
τρώω υπερβολικά